Wednesday, 24th January, 2018
siddhi-binayak-madhyastha-1502267497.gif

मध्यस्थता सम्पादकीय

बाल अधिकारको सवाल

अहिले बालअधिकारको पक्षमा वकालत गर्ने संघसंस्था गाउँगाउँमा छन् ।  बालअधिकारको बारेमा गाउँ गाउँ टोल टोलमा बालअधिकारका विभिन्न पक्षको वारेमा आवज सुनिन र समाजमा यसको चासोमा निकै बृद्धि भएको खवरहरू सुन्न, बुझ्न र देख्न पाउँछौ । जुन सुकै समाज र राष्ट्रको भविष्यका धरोहरका रूपमा रहेका बालबालिकाहरूको अधिकारको बारेमा थोरै भए पनि सरकारी तथा गैर सरकारी संस्थाहरू तथा स्वयं बालबालिका हरूमा जानाकारी लिने मौका पाउनु आफैमा सकारात्मक पक्ष हो । त्यसमा पनि शिक्षक, अभिभावक तथा समुदायहरूमा बालअधिकारका विषयमा गम्भिर हुनलाई नेपालमा बहुदलीय प्रजातन्त्रको पुनरस्थापना पछि बालबालिकाहरूको संरक्षण र विकासको क्षेत्रमा भएको उल्लेखनीय प्रगतिको रूपमा लिन पर्ने हुन्छ । बालअधिकारको वारेमा चेतना अभिवृद्धि हुनुमा सरकारी पक्ष, अभिभावक, नागरिक समाज तथा बालअधिकारसँग कार्यरत संघ संस्थाको महत्वपूर्ण योगदान रहेको छ ।

सन् १९८९ नोभेम्बर २० मा पारित बालअधिकार महासन्धिलाई सन् १९९० सेप्टेम्बर १४ मा नेपाल सरकारले पनि हस्ताक्षर गरी अनुमोदन गरे पश्चात अझ सशक्त ढङ्गबाट अघि बढ्दै चासो र चर्चाको विन्दु बन्नु, चेतनास्तर क्रमश ः बृद्धि हुनु, बालक्लवहरू गठन हुनु आफैमा सकारात्मक छ तथापी महासन्धिमा उल्लेखित चार बुँदा, बालबचाउ, बालसंरक्षण, बालविकास र बाल सहभागिताको कार्यन्वयनको प्रकृयामा सरकारले २०४८ मा बालबालिका सम्बन्धि ऐन र २०५१ मा बालबालिका सम्बन्धि नियमावली र बालबालिका सम्बन्धी नीति २०६९ मा महासन्धिमा उल्लेखनीय मुख्य चार कुराहरूलाई स्पष्ट रूपमा व्यवस्था गरेको छ । बालबालिकाहरूको बाँच्ने, संरक्षण हुने, व्यक्तित्व विकास गर्ने र सहभागिताको जुन व्यवस्था गरेको छ वास्तवमा नै यिनै कुराहरू नै बालअधिकार हुन् । बालबालिका बाच्न पाउने अधिकार भनेको जन्मसिद्ध अधिकार हो । सम्मानित रूपले घर, परिवार, समाज र राज्यले बालबालिकाहरूको उचित स्याहर, पौष्टिक आहार, आवस, स्वच्छ वातावरण, स्वस्थ्यको रक्षा बालक र आमाको स्वस्थ्य रक्षा गरि सुरक्षित जन्म र जन्म दर्ता जस्ता कुराहरू बाल बचावट भित्र पर्दछन् । 

बालसंरक्षणको अधिकार भित्र कुनै पनि आधारमा बालबालिकाहरू भेदभाव गर्न नपाई शारीरिक र मानसिक शोषणहरू जस्तै यौन शोषण, श्रम शोषण, विभिन्न प्रथाहरूमा लगाउनबाट संरक्षण गर्ने बालविवाह, कुलत दुव्र्यवहार, अपहेलना, उत्पीडन तथा बालबालिकाको हित विपरित हुने जुनसुकै कामबाट पनि बालबालिकालाई संरक्षण गर्नु बालसंरक्षणमा पर्दछन् । बाल बचावट र संरक्षणको अधिकार सँग बालबालिकाहरू शारीरिक र मानसिक विकास जरूरी भएको कुरा महासन्धिले दर्शाएको छ । जस अन्तर्गत निशुल्क र अनिवार्य शिक्षा, मनोरञ्जन, खेल, आराम, विभिन्न बौद्धिक विकासका क्रियाकलाप अर्थात प्रतियोगिताहरूमा भाग लिने माया ममता आदि पाउने कुरा उल्लेख छन् । हाम्रो देश नेपालको सन्दर्भ बाल अधिकार महासन्धिमा उल्लेखित कुराहरूको व्यवहारमा कार्यन्वयन गर्ने दायित्व नेपाल सरकारको हो । यो अभियानमा सरकारी तथा गैरसरकारी संस्था र नागरिक समाजले पनि विभिन्न भूमिका निर्वाह गरिरहेका छन् । बाल अधिकार बाल अधिकारका क्षेत्रमा क्रियाशील सबैको सरोकारको विषय हो । यसर्थ, यसका अभियन्ताहरु बाल अधिकार प्रत्याभूत गराउने काममा लागिपर्नुपर्ने देखिन्छ । 
 

final-boys-and-girls-host-1499435564.gif
missssssssssssssss-1502692855.jpg
ncell1140-1502212343.gif
himalayanbank-august1-1502361136.gif


himal-dental-clinic-1500888499.gif
churiyamai-fashion-link-1502512433.gif
ClubWSP-1499412212.gif
यसरी सम्हालिन् प्रदेश प्रमुख कोइरालाले जिम्मेवारी
anuradha-1516454139.jpg

मकवानपुर । तीन नम्बर प्रदेश प्रमुख अनुराधा कोइरालाले पदभार ग्रहण गरेकी छिन् । प्रदेश प्रमुखका रुपमा उनले...

यी हुन् प्रदेश नम्बर १ बाट एमालेले सिफारिस गरेका उम्मेदवार
uml.png-1516452329.jpg

काठमाडौं । नेकपा एमालेले १ नम्बर प्रदेशबाट राष्ट्रिय सभा निर्वाचनका लागि आफ्नो भागमा परेको ४ सिटका लागि ४० जना...

नौटङ्की प्रदर्शन विरुद्ध लाग्छु : नवराज सिलवाल
nabaraj-silwal-1516338963.jpg

 काठमाडौं । नेकपा एमाले ललितपुरका सांसद तथा पूर्व डिआइजी नवराज शिलवालले पछिल्लो समय नेपाल सरकार तथा प्रहरी...

सरकारले तोकेको प्रदेश प्रमुखर राजधानीमा सहमत हुन सकिन्न : ओली
oli-press-meet-1516264453.jpg

काठमाडौं । थाइल्याण्डमा स्वास्थ्य परीक्षण गरी स्वदेश फर्किएका एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले प्रदेश प्रमुख र...

सरकारलाई माग्नेबुढाको प्रश्नः अब म काठमाडौँ बसौँ कि हटौँडा जाउँ?
kedar-ghimire-1516263647.jpg

हस्यकलाकार केदारप्रसाद घिमिरे ‘माग्नेबुढा’ले आफू काठमाडौँ बस्ने कि हेटौँडा जाने भन्ने बारेमा दोधारमा परेको...

बकैया साँस्कृतिक महोत्सवको तयारी
बकैया-महो-1516256481.jpg

मकवानपुर । पुर्वी मकवानपुरको बकैया गाउँपालिकामा प्रथम  बकैया साँस्कृतिक महोत्सव २०७४ हुने भएको छ । आज...

नेपालमै अत्याधुनिक प्रविधीबाट चित्लाङमा च्याउ खेती
26553534_532896793734374_-1516109388.jpg

मकवानपुर । मकवानपुरको चित्लाङ्मा नेपालमै अत्याधुनिक प्रविधिको प्रयोगबाट सुरु गरिएको गोब्रे च्याउ खेती...

द्रुतमार्गको डीपीआर सेना आफैंले बनाउने
Nepali-sena-1516094728.jpg

काठमाडौं । नेपाली सेना आफैंले काठमाडौं–निजगढ द्रुतमार्गको विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) बनाउने आज...

यस्ता छन् हस्तमैथुनका फाइदा
हस्त-1516093392.jpg

मानिसलाई यौनका विषयमा धेरै चासो रहने गर्दछ । आफ्नो यौन चाहाना पूरा गर्नका लागि मानिसले अनेक उपाय सोच्ने गरेको छ ।...

कविता : मुर्ति मान्छे
rr-chaulagain-1516092685.jpg

आर.आर. चौलागाईं मान्छे कहिलेकाहीँ त मूर्ति पनि हुँदो रहेछ । घरमा आगो लाग्छ, हेरिबस्दो रहेछ कागले मुखमा...