विशालराज महत
बर्षायाम नजिकिँदै जाँदा हेटौँडा उपमहानगरपालिका वडा नम्बर ५ को भैरवरोड क्षेत्रमा बसोबास गर्ने स्थानीय बासिन्दाहरू फेरि एकपटक उही पुरानै चिन्ताले ग्रस्त हुन थालेका छ् । उनीहरुको चिन्ता हो–डुबान । केही समयअघि मात्र सामान्य अवस्थामा फर्किएको सडक र आसपासको वातावरण अब फेरि पानीको चापमा पर्न सक्ने संकेतहरू देखिन थालेका छन् । यहाँको मुख्य समस्या भनेको बाटो क्रस गर्ने स्थानमा राखिएको सानो होमपाइप हो, जसले पानीको स्वाभाविक निकासलाई अवरुद्ध गरिरहेको छ । पानी बग्ने ठाउँ सानो हुँदा वर्षाको बेला आउने ठूलो पानीको बहाव सजिलै पार हुन सक्दैन र परिणामस्वरूप सडकमै पानी जम्न थाल्छ । यही समस्या हरेक वर्ष दोहोरिँदा स्थानीयहरूमा निराशा र असन्तोष बढ्दै गएको छ ।
स्थानीय बासिन्दाहरूका अनुसार, सामान्य वर्षामा पनि पानी जम्ने समस्या देखिन थालेको छ भने ठूलो वर्षा हुँदा त सडक नै सानो पोखरीजस्तो बन्ने अवस्था सिर्जना हुन्छ । यसले आवतजावतमा मात्र समस्या ल्याउँदैन, व्यापार–व्यवसाय, विद्यालय जाने बालबालिका, दैनिक काममा निस्कने सर्वसाधारण सबैको जीवन प्रभावित हुन्छ । पानी जम्दा सडक बिग्रने, धुलो–हिलो बढ्ने र स्वास्थ्यसम्बन्धी जोखिम पनि बढ्ने भएकाले यो समस्या केवल पूर्वाधारको मात्र नभई जनस्वास्थ्यसँग पनि प्रत्यक्ष जोडिएको विषय हो । यसरी बारम्बार समस्या देखिँदा सम्बन्धित निकायको ध्यान किन पुग्न सकेन भन्ने प्रश्न पनि स्थानीयले उठाइरहेका छन् । उनीहरूको भनाइमा समयमै अनुगमन गरेर नाली फराकिलो बनाउने, पानीको निकास व्यवस्थित गर्ने र सानो होमपाइपको सट्टा उपयुक्त संरचना निर्माण गर्ने हो भने यो समस्या समाधान हुन सक्छ ।
तर समस्या केवल नाली वा पाइपको मात्र होइन, यससँग जोडिएको अर्को गम्भीर पक्ष सार्वजनिक जग्गाको संरक्षणसँग पनि सम्बन्धित छ । स्थानीय तहमा सार्वजनिक जमिनको संरक्षणमा देखिएको कमजोरी, जथाभावी प्रयोग र व्यवस्थापनको अभावले समस्या झन् जटिल बनाएको छ । कतिपय स्थानमा सार्वजनिक जग्गा लुगा सुकाउने वा अन्य व्यक्तिगत प्रयोजनका लागि प्रयोग भइरहेको देखिन्छ, जसले ‘सुन्दर सहर हेटौँडा’ भन्ने नारामाथि नै प्रश्न खडा गरेको छ । सहर सुन्दर बनाउने लक्ष्य केवल नारामा सीमित रहनु हुँदैन, व्यवहारमा पनि त्यसको प्रतिबिम्ब देखिनुपर्छ भन्ने अपेक्षा स्थानीयको छ ।
सडकमा गरिएको रोड ब्लक व्यवस्थापन पनि एकरूप देखिँदैन । कतै अत्यधिक, कतै न्यून वा अव्यवस्थित ढंगले राखिएका संरचनाले पानीको बहावलाई अझ अवरुद्ध बनाउने काम गरेको छ । यस्तो असमान व्यवस्थापनले समस्या समाधान गर्नुको सट्टा झन् जटिल बनाइरहेको छ । यदि सहरको विकास योजनामा समन्वय र दीर्घकालीन सोचको अभाव रह्यो भने यस्ता समस्या कहिल्यै समाधान नहुने चिन्ता स्थानीयमा छ ।
यस अवस्थामा स्थानीय बासिन्दाहरूको माग स्पष्ट छ की तत्काल प्रभावकारी कदम चालियोस् । नाली तथा पानी निकासको दीर्घकालीन समाधान खोजियोस्, होमपाइपलाई उपयुक्त संरचनाले प्रतिस्थापन गरियोस् र सार्वजनिक जग्गाको संरक्षणमा कडाइका साथ ध्यान दिइयोस् । केवल तत्कालीन समाधानले होइन, भविष्यलाई ध्यानमा राखेर योजना बनाइयोस् भन्ने उनीहरूको अपेक्षा छ । किनकि, हरेक वर्ष दोहोरिने समस्या अब सहन सकिने अवस्थामा छैन ।
हेटौँडालाई साँच्चै ‘सुन्दर सहर’ बनाउने हो भने साना देखिने तर गम्भीर प्रभाव पार्ने यस्ता समस्याहरूलाई बेवास्ता गर्न मिल्दैन । समयमै चासो र जिम्मेवारी देखाइयो भने मात्र नागरिकको विश्वास कायम रहन्छ । नत्र, नाराहरू कागजमै सीमित रहनेछन् र सडकमा भने पानी जम्ने दृश्य फेरि-फेरि दोहोरिँदै जानेछ । सम्बन्धित पक्षको बेलैमा ध्यान जाओस् ।
